De historie van Kasteel de Wittenburg begint in het voorjaar van 1899, als jonkheer Helenus Marinus Speelman het terrein koopt om er een buitenhuis op te laten bouwen. Het is beslist geen toevalligheid dat Jhr. Speelman zijn oog laat vallen op een historisch stukje grond, want ook zijn eigen familie kent een roemrijk verleden. Zo is jonkheer Speelman een rechtstreekse afstammeling van Cornelis Speelman, de op 3 maart 1628 in Rotterdam geboren gouverneur-generaal van het voormalig Nederlands Oost-Indië. Op 9 september 1686 werd diens kleinzoon op grond van verdiensten van de gouverneur-generaal, door de Engelse koning Jacobus II, verheven tot Baronet. Bij koninklijk besluit van 27 september 1817 werd de grootvader van jonkheer H.M. Speelman, de nieuwe eigenaar van de Wittenburg, verheven in de Nederlandse adelstand.

    Architect Van Nieukerken

    Wie het huis de Wittenburg bezoekt, zal ongetwijfeld getroffen worden door een zekere overeenkomst van dit gebouw met bijvoorbeeld het Academisch Ziekenhuis Groningen of het gebouw van het Koninklijke Petroleum in Den Haag. Die overeenkomst danken deze gebouwen aan eenzelfde architect: J.J. van Nieukerken.
    Bij de bouw van de Wittenburg heeft van Nieukerken zich laten assisteren door zijn zoon M.A. van Nieukerken (geboren 13 oktober 1879), terwijl zijn zoon J. van Nieukerken (geboren 19 juli 1885) voor een belangrijk deel zijn praktijkopleiding tijdens de bouw van de Wittenburg heeft gekregen.
    Opdrachtgever Jonkheer Speelman was zo vervuld van zijn grootse plan, dat hij prominent aanwezig was op het bouwterrein. Dit was vaak aanleiding tot grote moeilijkheden, want meer dan eens gebeurde het dat de bouw moest worden gestaakt en het bestek tussentijds werd gewijzigd. Zelfs kwam het meerdere malen voor, dat delen van het kasteel moesten worden afgebroken, om daarna weer in gewijzigde vorm te worden opgetrokken. Ten slotte echter, na veel inspanning, was in het eerste jaar na de eeuwwisseling, De Wittenburg voltooid. Nu kwamen architect Mondt en zijn opzichter De Clerck aan de beurt om in het hele park wegen aan te leggen.

    Tweede Wereldoorlog

    Helaas zou de trotse bezitter van het huis niet lang van zijn landgoed kunnen genieten. Op 30 maart 1910 overleed jonkheer Speelman in de achterkamer van zijn kasteel, dat hij kort voor zijn plotseling overlijden had omgedoopt in “Nije State”. Zijn weduwe liet na enige tijd de gouden letters op de palen van het toegangshek weer veranderen in de naam “Wittenburg”.

    Na het overlijden van mevrouw Speelman brak er een moeilijke tijd aan voor Kasteel de Wittenburg. De Tweede Wereldoorlog was uitgebroken en hoge Duitse officieren zouden de verschillende Wassenaarse buitenplaatsen als hun woning nemen. Zo verging het ook de Wittenburg.
    Na de bevrijding en het vertrek van de Duitsers uit het Kasteel was het de beurt aan de Canadezen. Zij bleven niet lang en maakten plaats voor de Hollanders. In de jaren van en na de bezetting bood het huis een verre van vredig aanzien. Het levenswerk van jonkheer Speelman werd danig gehavend aan de eigenaars teruggegeven.
    Wittenburg12
    In de daaropvolgende jaren namen verschillende bekende personen hun intrek in het kasteel. Toen echter de laatste pensiongast verdwenen was, besloot de gemeente Wassenaar in de gemeenteraadsvergadering van 1 juli 1955 om het landgoed aan te kopen.

    Eisen der moderne tijd

    Het hele complex is in de loop der jaren nauwelijks veranderd. Het hoofdgebouw is aangepast aan de eisen der moderne tijd. Toch is de oude rust van meer dan 80 jaar geleden nog aanwezig. De hal en de stijlvolle interieurs van de verschillende vertrekken getuigen daarvan. Hoog boven dit alles zit daar het kleine stenen leeuwtje dat door de huidige eigenaar, de Vereniging Internationaal Ontvangstcentrum van het Bedrijfsleven de Wittenburg in Nederland, hoog boven zijn bezit is geplaatst.
    Tegenwoordig staan de faciliteiten van het door Jonkheer Helenus Marinus Speelman in 1899 gebouwde Kasteel de Wittenburg ter beschikking aan de leden van Vereniging Internationaal Ontvangstcentrum van het Bedrijfsleven de Wittenburg. Deze vereniging werd opgericht op 15 maart 1963 en heeft tot doel het in stand houden van een ontvangst- en vergadercentrum ten behoeve van haar leden.